New Media στην Ελλάδα

Τεκμηρίωση για τα Μέσα Ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή (και όχι μόνο…)

Η μισθωτή εργασία και οι freelance

Εισήγηση στην επιτροπή freelanceΗ εισήγηση των εκπροσώπων της Ενωτικής Κίνησης Δημοσιογράφων στην Επιτροπή Freelance:

«Τα χαρακτηριστικά εργασίας των δημοσιογράφων στην Ελλάδα δεν διαφέρουν σε τίποτα από τους εργαζόμενους σε οποιοδήποτε κλάδο: μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες καλύπτουν σε διάφορες παραλλαγές τους απαιτούμενους ρόλους για την ολοκλήρωση μιας εργασίας.

Η μισθωτή εργασία όμως έχει μερικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που πρέπει να μελετήσουμε αναλυτικά, εάν θέλουμε να βρεθούν λύσεις στο ζήτημα της εξαναγκαστικής και ανεξέλεγκτης αύξησης της λεγόμενης freelance εργασίας.

Η εργασία του μισθωτού καθορίζεται από τα παρακάτω δεσμευτικά στοιχεία.

Οποιοδήποτε από αυτά, αρκεί για να χαρακτηρίσει την σχέση εργασίας ως μισθωτή:
• Έχει υποχρέωση φυσικής παρουσίας στο χώρο εργασίας ή σε χώρο εργασίας που έχει διαμορφωθεί με ευθύνη της επιχείρησης στο σπίτι του (τηλεεργασία).
• Στις περισσότερες περιπτώσεις έχει υποχρέωση τήρησης ωραρίου στο χώρο εργασίας (εξαιρούνται οι ρεπόρτερ – εξωτερικοί συντάκτες).
• Αμείβεται με μισθό.
• Υπόκειται σε διευθυντικό δικαίωμα.
• Δέχεται οδηγίες από τους προϊσταμένους του για το αντικείμενο εργασίας και τον τρόπο χειρισμού συγκεκριμένων υποθέσεων.
• Προσλαμβάνεται, απολύεται ή παραιτείται.
• Τα πνευματικά δικαιώματα από την εργασία του ανήκουν στον εργοδότη.
• Διατηρεί το ηθικό δικαίωμα από τα πνευματικά δικαιώματα (αναφορά στο δημιουργό, συγκατάθεση χρήσης του έργου σε άλλα μέσα)
• Η ελάχιστη αμοιβή του καθορίζεται από Συλλογικές Συμβάσεις.
• Προστατεύεται από την εργατική νομοθεσία.

Για τον ελεύθερο επαγγελματία ισχύουν ακριβώς τα αντίθετα:

• Δεν έχει υποχρέωση φυσικής παρουσίας στο χώρο εργασίας – απαγορεύεται να κάθεται σε γραφείο στο χώρο εργασίας αν δεν έχει δηλωθεί ως μισθωτός. Όταν δε παράγει έργο σε δικό του χώρο, φροντίζει ο ίδιος για τον εξοπλισμό.
• Δεν έχει υποχρέωση τήρησης ωραρίου.
• Αμείβεται βάσει συμφωνίας για το αποτέλεσμα της εργασίας του.
• Δεν υπόκειται σε διευθυντικό δικαίωμα. Χειρίζεται τις υποθέσεις του με όποιο τρόπο επιθυμεί.
• Μπορεί να προσλάβει συνεργάτες ή να συνεργαστεί με άλλους επαγγελματίες.
• Συνάπτει συμβάσεις για την παραγωγή συγκεκριμένου έργου κάθε φορά ή πουλά ελεύθερα το αποτέλεσμα της εργασίας του.
• Διατηρεί το σύνολο των πνευματικών και ηθικών δικαιωμάτων της εργασίας του, παραχωρεί δε μόνο την αναγκαία άδεια για συγκεκριμένη χρήση.
• Διαπραγματεύεται ελεύθερα την τιμή, με όποιον επιθυμεί να αγοράσει το έργο του ή τη χρήση του έργου του.
• Η εργατική νομοθεσία δεν προβλέπει προστατευτικές διατάξεις, εκτός αν αποδειχθεί σχέση εξαρτημένης εργασίας.
• Το ευρωπαϊκό δίκαιο απαγορεύει εναρμονισμένες πρακτικές κατώτατων αμοιβών.

Σε ότι αφορά τη δημοσιογραφία, το μεγαλύτερο μέρος των σημερινών freelance μπορεί με συστηματική προσπάθεια και αποδοχή του στόχου εκ μέρους της ΕΣΠΗΤ, να περάσει στην πλευρά των μισθωτών, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις υποκρύπτεται εξαρτημένη εργασία.

Απέναντι στην ανεξέλεγκτη και εξαναγκαστική εξάπλωση της εργασίας με Δ.Π.Υ. και την καταστρατήγηση των εργασιακών δικαιωμάτων, η ΕΣΠΗΤ οφείλει να απαντήσει εργαζόμενη για την ουσιαστική κατάργηση των Δ.Π.Υ. και τη μετατροπή των σχετικών σχέσεων σε μισθωτή εργασία πλήρους ωραρίου κατά προτίμηση, ή με τη μορφή του εξωτερικού συντάκτη ή και μερικής απασχόλησης, όταν υπάρχουν πραγματικά περιστατικά που το δικαιολογούν. Φυσικά, οι έλεγχοι από την Επιθεώρηση Εργασίας θα πρέπει να είναι τακτικοί σε βάθος χρόνου και αυστηροί.

Ανάλογους ελέγχους οφείλουν να κάνουν οι υπηρεσίες του ΕΤΑΠ-ΜΜΕ σε τακτική βάση, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις η freelance εργασία συνδέεται με εισφοροδιαφυγή. Όποια εκδοτική εταιρεία επιχειρεί να απασχολήσει μόνιμα εργαζόμενο χωρίς πρόσληψη (πληρωμή με Δ.Π.Υ. κ.λπ.) ή πληρώνοντας μέρος του μισθού με Δ.Π.Υ., διαπράττει εισφοροδιαφυγή, καταστρατηγεί διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας και σε περίπτωση ελέγχου από το ΣΕΠΕ ή το ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, τιμωρείται με βαρύτατα πρόστιμα.

Η χρήση του Δ.Π.Υ. δεν είναι αποδεκτή ούτε σε περιπτώσεις πρόσθετης αμοιβής για πρόσθετη εργασία εντός της ίδιας επιχείρησης – πρέπει να προστίθεται στο μισθό ως έκτακτη αμοιβή. Ο τομέας ΤΑΙΣΥΤ του ΕΤΑΠ-ΜΜΕ είναι πολύ αυστηρός στους σχετικούς ελέγχους που έχει κάνει.

Η ΕΣΠΗΤ πρέπει να ξεκινήσει μια διαδικασία ενημέρωσης σε όλες τις εκδοτικές επιχειρήσεις, τόσο στην Αττική, όσο και στην Επαρχία για το ζήτημα και να υπενθυμίσει όλες τις υποχρεώσεις (συμβάσεις, ασφάλιση κ.α.)

Η σταθερή εξωτερική συνεργασία δεν είναι freelance – είναι ιδιότυπη σχέση εργασίας που μοιάζει με τη σχέση μερικώς απασχολούμενου μισθωτού (εξωτερικού συντάκτη), ο οποίος έχει υποχρέωση παροχής συγκεκριμένης ποσότητας ύλης σε τακτικά διαστήματα, τήρησης χρονοδιαγραμμάτων, υπόκειται σε διευθυντικό δικαίωμα (διόρθωση κειμένων, παραγγελία θεμάτων, αποστολές κ.λπ.), ενώ συνήθως έχει σχετικά σταθερή αμοιβή.

Μια σχέση εργασίας με απόδοση μεγαλύτερου έργου, άσχετα με τη φυσική παρουσία στα γραφεία του εντύπου, μπορεί να περιγραφεί επίσης ως πλήρης εργασία εξωτερικού συντάκτη.

Είναι προφανές ότι στις δύο παραπάνω περιπτώσεις δεν μπορεί να γίνει χρήση Δελτίου Παροχής Υπηρεσιών, αφού δεν υπάρχει ελεύθερη επιλογή συνεργασίας. Η δε αμοιβή καθορίζεται ήδη από τις ισχύουσες Σ.Σ.Ε. (μερικώς απασχολούμενοι ή εξωτερικοί συντάκτες, ανάλογα) όπως και τα διαδικαστικά ζητήματα (ασφάλιση, εργασιακά δικαιώματα, άδειες, επίδομα άδειας κ.α.), ενώ ο χρόνος πληρωμής πρέπει να συμβαδίζει με το χρόνο πληρωμής των μισθωτών.

Το ίδιο ισχύει και για τις συνεργασίες σε ραδιόφωνο, τηλεόραση κ.λπ. Όσοι έχουν σταθερές συνεργασίες, ακόμη κι αν αυτές επανακαθορίζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, πρέπει να συνάπτουν σχετική σύμβαση, αορίστου ή ορισμένου χρόνου και να αμείβονται τουλάχιστον ως «μερική απασχόληση» ή «εξωτερικοί συντάκτες», ανάλογα με το χρόνο απασχόλησης και το παραγόμενο έργο.

Σε ότι αφορά τους λίγους πραγματικούς -και από επιλογή- freelance, η επιλογή ελεύθερων συνεργασιών πρέπει να διέπεται από κανόνες, διακριτούς από τη μισθωτή εργασία (ιδιαίτερα σε ότι αφορά στην άρνηση υποχρέωσης συστηματικής παρουσίας, επιλογή πολιτικής αυξημένων αμοιβών κ.λπ.), ώστε να θωρακιστεί η ελευθερία αυτής της επιλογής και τυχόν συνδικαλιστική κάλυψη να μην δημιουργεί ζητήματα ανταγωνισμού με τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Στις περιπτώσεις συνεργασίας με Δ.Π.Υ. που ασφαλίζεται στον τομέα ΤΑΙΣΥΤ, η επιχείρηση οφείλει να παρακρατήσει την εισφορά του εργαζομένου, να προσθέσει την εργοδοτική εισφορά και να καταβάλλει τα αντίστοιχα ποσά στο ΕΤΑΠ-ΜΜΕ.

Υπενθυμίζεται ότι ο τομέας ΤΑΙΣΥΤ του ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, σύμφωνα με το καταστατικό του ασφαλίζει υποχρεωτικά συντάκτες που πληρούν τις προϋποθέσεις (εργασία σε μη ημερήσια έντυπα), ανεξαρτήτως του τρόπου αμοιβής (αυτό ερμηνεύεται ως κάλυψη των Δ.Π.Υ.), με καταβολή των αναλογούντων εισφορών (εργαζόμενου + εργοδότη, 14% + 7%, αντίστοιχα) – με την προϋπόθεση ότι τηρούνται τα ελάχιστα όρια αμοιβών, σε ετήσια βάση.

Η μόνη περίπτωση όπου μπορεί να είναι αποδεκτή η χρήση Δ.Π.Υ. ή Τιμολογίου για πληρωμή δημοσιογράφων, είναι όταν η σχέση είναι πραγματικά ελεύθερη, πραγματικά περιστασιακή και δεν υπάρχουν δεσμεύσεις συνεργασίας με άλλα έντυπα. Οι δημοσιογράφοι αυτής της κατηγορίας θα πρέπει να έχουν την προστασία από τις συνδικαλιστικές ενώσεις εργαζομένων, εφόσον βεβαίως το επίπεδο των αμοιβών τους δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά με τις εκάστοτε ισχύουσες συλλογικές συμβάσεις και τηρούν τον Κώδικα Δεοντολογίας και το Καταστατικό. Η ασφάλισή τους θα ήταν χρήσιμο να περάσει, μετά από μελέτη, στο ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, αντί του ταμείου των ελεύθερων επαγγελματιών (ΟΑΕΕ) – πρώην ΤΕΒΕ, που ασφαλίζονται μέχρι σήμερα.

Παράλληλα, η ΕΣΠΗΤ θα πρέπει να επικεντρώσει τις προσπάθειές της σε νομοθετική ρύθμιση για τις ελάχιστες προδιαγραφές των εντύπων, στα πρότυπα του νομοσχεδίου για τις επαρχιακές εφημερίδες. Ιδιαίτερα, θα πρέπει να καθοριστεί ελάχιστος αριθμός απασχολούμενων μισθωτών σε κάθε έντυπο, θέση υπεύθυνου δεοντολογίας σε κάθε εκδοτική εταιρεία και να ρυθμιστούν καλύτερα οι όροι απασχόλησης, ασφάλισης και προστασίας των εργαζομένων.

Νέλη Σπηλιοπούλου, Στέλιος Χρυσοστομίδης, Λεωνίδας Αποσκίτης
Ενωτική Κίνηση Δημοσιογράφων της ΕΣΠΗΤ
Αθήνα, 3.11.2008

Written by gr.mme.observer

4 Νοεμβρίου 2008 στις 11:22 μμ

Αναρτήθηκε στις ιστορίες από το αρχείο

Tagged with ,

Αρέσει σε %d bloggers: