New Media στην Ελλάδα

Τεκμηρίωση για τα Μέσα Ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή (και όχι μόνο…)

Μέσα ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή

ανακοίνωση ΕΚΔ(δεν υπάρχουν «ψηφιακά μέσα ενημέρωσης», αλλά «μέσα ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή»)

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΠΑΖΑΙΟΥ

Πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε συζήτηση για τα νέα μέσα ενημέρωσης (new media), δηλαδή τα μέσα ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή, είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσουν μερικές έννοιες, ώστε να μπορέσουν να την κατανοήσουν παλαιότεροι συνάδελφοι και όσοι δεν είχαν την ευκαιρία της εξοικείωσης με την εξέλιξη της τεχνολογίας στην ενημέρωση.

Μέσα Ενημέρωσης: Εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοτηλεοπτικά κ.λπ. Η πρώτη απόπειρα ρύθμισης στη (σχετικά) σύγχρονη εποχή, έγινε με τον Α.Ν.23/1936 (μεταξύ άλλων, κατήργησε τον τότε έντονο ανταγωνισμό των εφημερίδων σε κουπόνια, προσφορές και λαχεία). Με τον Α.Ν.1092/1938 και με σειρά τροποποιήσεων, ρυθμίζονται με σχετική επιτυχία ακόμη, τα βασικά σύνορα μεταξύ των Μέσων Ενημέρωσης. Με τον ίδιο νόμο του 1938 συστάθηκαν και οι ενώσεις συντακτών ημερησίων εφημερίδων ΕΣΗΕΑ, ΕΣΗΕΜΘ, ΕΣΗΕΠΗΝ και ΕΣΗΕΘΣΕΕ, οι περισσότερες των οποίων αποτελούν εξέλιξη παλαιότερων δημοσιογραφικών σωματείων που λειτουργούσαν ακόμη και από τον 18ο αιώνα.
Τα ραδιοτηλεοπτικά ΜΜΕ, ιδίως τα ιδιωτικά, ρυθμίστηκαν πολύ αργότερα, σταδιακά από το 1991 ως το 1999 και αργότερα το 2002 και το 2005.

Η μορφή και ο διαχωρισμός των μέσων ενημέρωσης σε εφημερίδες και περιοδικά απασχόλησε στο παρελθόν και τον Α.Ν.248/1967 (άρθρο 15), ο οποίος για πρώτη φορά στην Ελλάδα αναφέρεται σε «παν έντυπον περιοδικώς κυκλοφορούν υφ’ οιανδήποτε μορφήν και εμφάνισιν». Το ανωτέρω άρθρο «μεταφράστηκε» και τροποποιήθηκε με το Ν.3232/2004 (άρθρο 14), προσθέτοντας το δεύτερο εδάφιο:

9. Η παράγραφος 2 του άρθρου 15 του Α.Ν.248/1967 (ΦΕΚ 243 Α΄) αντικαθίσταται ως εξής:
«2. Ως μη ημερήσια εφημερίδα ή περιοδικό, κατά την έννοια της προηγούμενης παραγράφου, θεωρείται κάθε έντυπο που εκδίδεται με οποιαδήποτε μορφή ή εμφάνιση μέχρι και τρεις φορές τουλάχιστον ετησίως.
Η προϋπόθεση της εν λόγω περιοδικότητας έκδοσης θεωρείται ότι υφίσταται και στην περίπτωση έκδοσης εντύπου από την ίδια επιχείρηση, με ταυτόσημο περιεχόμενο αλλά με διαφορετικό ή διαφοροποιημένο τίτλο.»

Από αυτή τη διάταξη δίδεται η έννοια της «μη ημερήσιας εφημερίδας», η οποία υπάγεται στο Αγγελιόσημο της παρ. 1 του ίδιου άρθρου 15 (βλ. και ΤΣΠΕΑΘ απόφαση 1826/2003).
Αναλογικά προκύπτει και η εφαρμογή για τις ημερήσιες εφημερίδες.

Portal (πόρταλ): «πύλη εισόδου» στο διαδίκτυο, που προσφέρει ευρώ φάσμα υπηρεσιών, ενημέρωση, ψυχαγωγία κ.λπ. ή προτάσεις για εξερεύνηση του διαδικτύου. Στόχο έχει να κρατήσει το χρήστη όσο περισσότερο μπορεί μέσα στις «σελίδες» του. Στην Ελλάδα, χωρίς μεγάλα περιθώρια λάθους, «πόρταλ» μπορεί να χαρακτηριστεί μόνο το «in.gr», καθώς είναι το μοναδικό που έχει απομείνει να προσφέρει ενημέρωση, ψυχαγωγία, index για το διαδίκτυο, υπηρεσίες (e-mail, χώρο και τρόπο κατασκευής ιστοσελίδων κ.λπ.). Παράλληλα, λόγω της πλούσιας και πρωτογενούς ενημέρωσης που προσφέρει, έχει και ρόλο μέσου ενημέρωσης (σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορούμε αντίστροφα να χαρακτηρίσουμε ένα οποιοδήποτε μέσο ενημέρωσης ως «πόρταλ», εάν δεν προσφέρει πρόσθετες υπηρεσίες).
Η σωστή ορολογία για τα «new media» είναι «μέσα ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή».

New Media – Μέσα ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή: Οτιδήποτε ομοιάζει με εφημερίδα, περιοδικό, ραδιόφωνο ή τηλεόραση, στην περίπτωση που «σερβίρεται» με ψηφιακό τρόπο.

Από ένα άλλο μέσο διανομής σε άλλο μέσο ενημέρωσης: Η δημοσίευση αυτούσιας της φυσικής έκδοσης στο διαδίκτυο είναι απλά μια άλλη μορφή του ίδιου εντύπου, από ένα άλλο μέσο διανομής. Η δημοσίευση στο διαδίκτυο σε άλλη μορφή, με προσθήκη ξεχωριστών διαφημίσεων και ροή ειδήσεων, μπορεί να οδηγήσει σε ερμηνεία ύπαρξης ενός ξεχωριστού μέσου ενημέρωσης που διανέμεται μέσω διαδικτύου, με όμοιο περιεχόμενο.

ipTV: Μια σύγχρονη μορφή των ραδιοτηλεοπτικών μέσων, η οποία καλύπτεται και από τις διατάξεις του Ν.3414/2005. Μπορεί να λειτουργεί σε μορφή «stream» (ροή προγράμματος) ή «on demand» (με απλό «download» ή με διατάξεις «pear to pear»).
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα τέτοιων μέσων, τόσο στην Αμερική και την Ευρώπη, με τοπικό ή διεθνή προσανατολισμό (Hulu, Joost, Zatoo, Veoh, Babelgum, Buzzworld, BBC κ.α.), με παρόχους περιεχομένου μεγάλους οργανισμούς media (BBC, Bloomberg, CNN, MTV, Al Jazeera, Time Warner, Viacom, National Geographic, Alliance Atlantis, CBS, NBC, Fox κ.α.).
Τα τελευταία δύο χρόνια οι μεγάλοι πάροχοι internet στην Ελλάδα προσφέρουν περιεχόμενο ipTV συνεχούς ροής (π.χ. OnTelecoms, Fortnet, HOL, Otenet κ.λπ.) και video, με χρήση ειδικού εξοπλισμού για προβολή στην τηλεόραση.
Υπάρχουν ακόμη ιστοσελίδες τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών, οι οποίες προσφέρουν το πρόγραμμά τους μέσω διαδικτύου (π.χ. οι περισσότεροι τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί στην Ελλάδα). Επίσης, δημιουργούνται ιστοσελίδες που προσφέρουν τηλεοπτικά ρεπορτάζ «on demand» (π.χ. «tvXS» του Στέλιου Κούλογλου, «Channel 4» με το οποίο καλύφθηκε η απεργία της 1ης Οκτωβρίου 2008 κ.α.).

Διανομή: Εκτύπωση σε χαρτί (ή πλαστικό, ανακυκλωμένο, χαρτόνι, ύφασμα, πέτρα, κ.λπ. ή ακόμη «εκτύπωση» σε e-paper, οθόνη κ.λπ.) και μοίρασμα με ίδια μέσα ή μέσω πρακτορείων (ή με τη βοήθεια του διαδικτύου).
Εναλλακτικά, μια εφημερίδα ή ένα περιοδικό, μπορεί να υπάρχει (και) σε ψηφιακή μορφή για να τυπωθεί από τον παραλήπτη σε χαρτί ώστε να διαβαστεί σε άλλο χώρο (π.χ. «Xerox Print on Demand» για εφημερίδες, σε αεροδρόμια και άλλους κοινόχρηστους χώρους).

Διαδίκτυο: Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι το διαδίκτυο δεν είναι «μέσο ενημέρωσης» αλλά φορέας διανομής μέσων ενημέρωσης, μεταξύ άλλων ιδιοτήτων και χρήσεων. Αν επιχειρούσαμε άλλη ερμηνεία, θα έπρεπε να ορίσουμε και το περίπτερο ως… μέσο ενημέρωσης. Το Μέσο Ενημέρωσης είναι το προϊόν (ανεξαρτήτως μορφής, σύμφωνα με το Ν.3414/2005) και όχι οι διαδικασίες και η υλική ή μη μορφή του την ώρα που το διαβάζει ο αναγνώστης. Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι οι πρώτη νομοθετική περιγραφή του διαδικτύου ως φορέα μέσων ενημέρωσης, έγινε το 2002, με τον πρώτο νόμο για το βασικό μέτοχο (Ν.3021/2002), ο οποίος τροποποιήθηκε αρχικά με το Ν.3310/2005 και στη συνέχεια με το Ν.3414/2005, ενώ και νωρίτερα, από το 1967, ο ορισμός των εντύπων συμπληρώθηκε με τον προσδιορισμό: «υφ’ οιανδήποτε μορφήν και εμφάνισιν».

Αγγελιόσημο: Καθιερώθηκε το 1941 (Α.Ν.465) και υπέστη αρκετές τροποποιήσεις μέχρι τη δεκαετία του ’60 (Ν.Δ.1151/1942, Ν.Δ. 158/1946, Ν.1872/1951, Ν.Δ.3572/1956, Ν.4041/1960).
Στις αρχές του 1968 (Α.Ν.268/1967, ΦΕΚ 243 Α) ιδρύεται ο ΕΔΟΕΑΠ με πόρο από το αγγελιόσημο, σε αντικατάσταση των Αλληλοβοηθητικών Ταμείων (λογαριασμών) των Ενώσεων που είχαν πόρους από λαχεία και άλλες πηγές.
Ακολούθησαν πολλοί νόμοι, εγκύκλιοι αλλά και αποφάσεις Δ.Σ. του ΤΣΠΕΑΘ, που επιχείρησαν να ρυθμίσουν ζητήματα αγγελιοσήμου. Μια καταγραφή των σπουδαιότερων:
• 1968 (Α.Ν.425): βασικές ρυθμίσεις νεώτερων χρόνων.
• 1973 (Ν.Δ.1344): Εξαίρεση ΝΠΔΔ, ΟΤΑ και Κοινής Ωφελείας. Επέκταση σε όλη την Αττική.
• 1976 (Ν.452): Δώρο εφημεριδοπωλών (αγγελιόσημο) και επέκταση στην τηλεόραση.
• 1977 (Ν.514): Κατάργηση άρθρου 16 του Α.Ν.268/1968.
• 1978 (Ν.854): Προσδιορισμός έδρας της εκδοτικής δραστηριότητας (μέχρι 31.12.1977).
• 1981 (Ν.1186): Αλλαγή τεχνολογίας τεχνικών τύπου. Αύξηση από 12% σε 17% για ΕΡΤ.
• 1983 (Ν.1405): (Επέκταση διαδοχικής ασφάλισης) Αύξηση από 17% σε 20% στην ΕΡΤ.
• 1989 (Ν.1866): Ίδρυση ΕΣΡ και άδειες για ιδιωτικά ραδιοτηλεοπτικά (με αγγελιόσημο).
• 1991 (Ν.1947): Ρυθμίσεις για τον Ειδικό Φόρο Διαφημίσεων στα ραδιοτηλεοπτικά.
• 1991 (Ν.1989): Ρυθμίσεις για κατανομή αγγελιοσήμου.
• 1995 (Ν.2328): Ραδιοτηλεοπτικά. Αρμοδιότητα σε ΚΥΑ για κατανομή αγγελιοσήμου κ.α.
• 1996 (Ν.2429): Τροποποιήσεις Ν.2328. Ελεγκτικές αρμοδιότητες ΤΣΠΕΑΘ.
• 1997 (Υ.Α.6963): Διαφάνεια στη μέτρηση διαφημιστικών μηνυμάτων.
• 1998 (Ν.2644): Ραδιοτηλεοπτικά. Εξαίρεση διαφημίσεων τοπικού χαρακτήρα.
• 2000 (Ν.2859): Γενικές ρυθμίσεις.
• 2002 (Ν.3023): Τροποποίηση του Ν.2429/1996. Εξακολουθεί να ισχύει το άρθρο 33.
• 2003 (ΤΣΠΕΑΘ): Δ.Σ. 1826/11.9.2003: αγγελιόσημο ανεξαρτήτως περιοδικότητας.
• 2004 (Ν.3232): Τροποποίηση α.15 Α.Ν.268/1968: …με οποιαδήποτε μορφή ή εμφάνιση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόφαση του Δ.Σ. του ΤΣΠΕΑΘ (1826/11.9.2003), η οποία διερευνά την υποχρέωση εντύπων για καταβολή αγγελιοσήμου. Είναι μια ξεκάθαρη αποδοχή – υποχρέωση του Δ.Σ. του ΤΣΠΕΑΘ (ΕΤΑΠ-ΜΜΕ σήμερα) ότι μπορεί να ερμηνεύσει ζητήματα που σχετίζονται με την είσπραξη του αγγελιοσήμου. Σχετικό απόσπασμα:

«Στο άρθρ. 2 παρ. 1 του Ν.Δ. 1344/73 «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του Ν.Δ. 285/1969 «περί τροποποιήσεως του Α.Ν.248/1967» ορίζεται ότι «εις την υποχρέωσιν καταβολής του υπό των διατάξεων του Α.Ν.248/1967 προβλεπομένου Αγγελιοσήμου, υπόκεινται άπαντες ανεξαιρέτως οι διαφημιζόμενοι δια των εις τον Α.Ν.248/1967 αναφερομένων μέσων δημοσιότητας».
»Όπως δε το θέμα αυτό έχει κριθεί (adHoc) με την υπ’ αριθμ. 826/1977 Γνωμοδότηση του Γ΄ Τμήματος του Ν.Σ.Κ., η ανωτέρω ρύθμιση δεν επηρεάζεται από το αρθρ. 8 του νεώτερου νομοθετήματος 1344/73, διότι με το άρθρο αυτό απλώς επεκτάθηκε το Αγγελιόσημο και επί των μη ημερήσιων και περιοδικών των εκδιδομένων σε ολόκληρη την περιοχή της Διοικήσεως Πρωτευούσης (και όχι μόνο των Αθηνών, όπως προέβλεπε αρχικώς το άρθρο 15 παρ. 1 του Α.Ν. 248/67) παρέμεινε δε άθικτη η διάταξη της παρ. 2 του ίδιου άρθρ. 15 με την οποία καθορίζεται η έννοια της μη ημερήσιας εφημερίδας.»
»Αλλά επίσης, δεν επηρεάζεται και από την ρύθμιση της διατάξεως του άρθρ. 5 παρ. 1, του Α.Ν.1092/38, καθόσον η έννοια της μη ημερήσιας εφημερίδας, επί της οποίας επιβάλλεται το Αγγελιόσημο, προσδιορίζεται ειδικώς από το άρθρ. 15 παρ. 2 του ΑΝ. 248/67».

Το περιεχόμενο και ο ρόλος του μέσου διανομής: Το αγγελιόσημο δεν εφαρμόζεται μόνο στα έντυπα με «ειδήσεις». Αφορά κάθε μέσο ενημέρωσης που δημοσιεύει διαφημίσεις και έχει δημοσιογραφική παρέμβαση (π.χ. έκφραση γνώμης και ενημέρωση). Δηλαδή έχει ειδήσεις ή γενικό περιεχόμενο για τη μουσική, τα αυτοκίνητα, τις ηλεκτρονικές κατασκευές, το θέατρο, τον κινηματογράφο, αλλά και περιοδικά με comics, με σταυρόλεξα κ.λπ.
Επίσης, ένα μέσο ενημέρωσης υπόκειται στη διαδικασία του αγγελιοσήμου, χωρίς να λαμβάνεται υπόψην η έδρα του φορέα διανομής (θα ήταν αδιάφορο αν π.χ. το «Άργος» ήταν θυγατρική αμερικανικής εταιρείας, ή είχε έδρα στη Θήβα – το ίδιο αδιάφορο είναι το σημείο φιλοξενίας του server που διανέμει ψηφιακά ένα μέσο ενημέρωσης, μπορεί να είναι στην Αλάσκα, σε δορυφόρο, στην κορυφή του Ολύμπου, στην Αμοργό, κάτω από την Ακρόπολη – σημασία έχει τόπος που έχει την έδρα της η συντακτική ομάδα αλλά και η γεωγραφική διασπορά αυτών που μπορούν να διαβάσουν το περιεχόμενο που διακινεί).

Έδρα, χώρος διανομής: Σημασία έχει ο τόπος που είναι εγκατεστημένη η έδρα της εταιρείας, ο τόπος λήψης των αποφάσεων, ο τόπος εργασίας των δημοσιογράφων (βλ. και Π.Δ.100/2000 για το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων που αφορούν εθνικότητα ραδιοτηλεοπτικών μέσων).
Αν η λήψη του περιεχομένου ενός μέσου ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή, περιοριστεί σε γεωγραφικό επίπεδο, θα μπορούσαμε υπό όρους να το θεωρήσουμε ακόμη και ως μέσο «τοπικής ενημέρωσης». Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως, αφού η λήψη γίνεται ελεύθερα, εμπίπτει στην κατηγορία των μέσων ενημέρωσης με πανελλαδική (και παγκόσμια επίσης) κυκλοφορία, άσχετα με την έδρα της επιχείρησης.

Κίνδυνοι από μια νέα νομοθεσία: Υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι από τη εμπλοκή σε διαδικασίες μιας νέας νομοθεσίας, για ζήτημα που μπορεί να ικανοποιηθεί με το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο. Το παράδειγμα του βασικού μετόχου θα έπρεπε να έχει γίνει μάθημα, για την ευκολία που γκρεμίστηκε και ανεξέλεγκτα τροποποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μια τυχαία απρόσεκτη διάταξη θα μπορούσε να δυναμιτίσει ακόμη και την ύπαρξη του αγγελιοσήμου σε όλα τα μέσα ενημέρωσης.

Ανταγωνισμός: Ένα μέσο ενημέρωσης χωρίς αγγελιόσημο ανταγωνίζεται αθέμιτα τα παραδοσιακά έντυπα, επιτυγχάνοντας είτε υψηλότερη χρέωση διαφημίσεων ή υψηλότερα έσοδα. Το γεγονός ότι αυτή η κατάσταση μπορεί να είναι εις βάρος των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων, ελάχιστα ενδιαφέρει τους επιχειρηματίες. Το αντίθετο μάλιστα.
Ταυτόχρονα, όπως έχει αποδειχτεί τα τελευταία 10 χρόνια, αυτή η διαφοροποίηση έχει γίνει δικαιολογία εισφοροδιαφυγής, με ανεξέλεγκτα υψηλή απορρόφηση διαφημίσεων σε διαδικτυακά μέσα τα οποία ελέγχουν οι ίδιοι οι παραδοσιακοί επιχειρηματίες των ΜΜΕ.

Ασφάλιση – εργασιακό καθεστώς – συνδικαλιστική κάλυψη: Οι περισσότεροι από τους εργαζόμενους στα «new media» που έχουν προσληφθεί ως μισθωτοί, ασφαλίζονται στο ΙΚΑ ως υπάλληλοι (το ΙΚΑ δεν ασφαλίζει δημοσιογράφους), όπως και οι διοικητικοί υπάλληλοι και οι τεχνικοί της μηχανογράφησης.
Σε πολλές περιπτώσεις, όταν η ιστοσελίδα ανήκει σε εταιρεία που εκδίδει εφημερίδα, περιοδικό ή έχει ραδιοτηλεοπτικό σταθμό, ασφαλίζονται στους τομείς ΤΣΠΕΑΘ ή ΤΑΙΣΥΤ του ΕΤΑΠ-ΜΜΕ (αν προσλαμβάνονται από την ίδια εκδοτική εταιρία).
Υπάρχει ακόμη μεγάλη μερίδα εργαζομένων που παρότι έχουν μόνιμη σχέση εργασίας, πληρώνονται παρανόμως ως εξωτερικοί συνεργάτες – ελεύθεροι επαγγελματίες, με Δ.Π.Υ. (χωρίς να πληρώνει ο εργοδότης την ασφάλισή τους).
Οι περισσότεροι απ’ όσους δεν είναι ασφαλισμένοι στο ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, δεν έχουν συνδικαλιστική κάλυψη. Μερική λύση έχει δοθεί από την ΕΣΠΗΤ, η οποία καλύπτει συνδικαλιστικά μικρή μερίδα συναδέλφων στα new media που καλύπτουν τα τυπικά απαιτούμενα και οι αμοιβές τους δεν ανταγωνίζονται τις ΣΣΕ (από το 2002 το Καταστατικό της έχει συμμορφωθεί με τις σχετικές διατάξεις του Ν.1264).

Με όλα αυτά, έχουμε το παράδοξο να έχει γεμίσει η Ελλάδα ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, οι οποίες γεμίζουν με περιεχόμενο από εργαζόμενους… άλλων ειδικοτήτων.

Η μορφή των μέσων ενημέρωσης στις αρχές του 21ο αιώνα: Σε επόμενο στάδιο θα πρέπει να αναζητήσουμε λύσεις για τη νέα μορφή των μέσων ενημέρωσης, καθώς το διαδίκτυο δεν αναγνωρίζει τα σύνορα μεταξύ εφημερίδας, περιοδικού, ραδιοφώνου ή τηλεόρασης, όπως τα ξέραμε μέχρι σήμερα.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα στην Ελλάδα: τα video, η συνεχής ροή ενημέρωσης και η «ραδιοφωνική» απόδοση των ειδήσεων σε ιστοσελίδες εφημερίδων (π.χ. naftemporiki.gr) με πρόσθετη ενημέρωση και υπηρεσίες που δεν είναι διαθέσιμες στην έντυπη έκδοση, η καθημερινή ενημέρωση με ειδήσεις σε ιστοσελίδες μηνιαίων περιοδικών (π.χ. carzine.gr), τα επώνυμα blogs δημοσιογράφων και η δυνατότητα συζήτησης με το κοινό (αλλά και η δυνατότητα επικοινωνία με τον συντάκτη μέσω e-mail) σε ιστοσελίδες όλων των μέσων ενημέρωσης, η «live cam» από το στούντιο του ραδιοφωνικού σταθμού «Arrena 89,2», στην ιστοσελίδα http://www.arrenaradio.com κ.α.
Αλλά και αντίστροφα παραδείγματα, όπως π.χ. το «blog» «Κουρδιστό πορτοκάλι» (το οποίο ομοιάζει περισσότερο σε ενημερωτική ιστοσελίδα και απλά φιλοξενείται δωρεάν σε server για blogs) προχώρησε και σε έντυπη έκδοση τον περασμένο Δεκέμβριο.

Δεκάδες τα σχετικά παραδείγματα, ενώ εδώ και χρόνια συναντάμε τέτοιες «υβριδικές» επιλογές και στα σημερινά έντυπα (π.χ. τα ένθετα περιοδικά των εφημερίδων), για τα οποία αρκούσαν απλές διοικητικές αποφάσεις ή και ερμηνευτικές εγκύκλιοι.
Είναι πάντως ένα ζήτημα που αγγίζει και το ασφαλιστικό του κλάδου, τις αμοιβές κ.α.

Το άμεσο μέλλον έχει και άλλες ανατροπές: Αυτόνομες συσκευές-ταμπλέτες τύπου «Kindle» ή «Plastic Logic» κ.λπ., ακόμη και κινητά τηλέφωνα με μεγάλες οθόνες (smartphones), ή ηλεκτρονικά βιβλία «για κάθε μαθητή» μπορούν ήδη να «κατεβάζουν» από το διαδίκτυο (δωρεάν ή με κάποιο μικρό κόστος) άλλα μέσα ενημέρωσης σε μορφή «html» ή «pdf» (περιοδικά και εφημερίδες) κ.λπ. αλλά και βιβλία, για διάβασμα.
Παράλληλα αναπτύσσεται και με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια νέα αγορά τηλεόρασης στα κινητά τηλέφωνα και παράλληλα προωθείται διεθνώς η καθιέρωση του «ηλεκτρονικού βιβλίου» για τους μαθητές, με άμεση και συνεχή πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Ο χρονικός ορίζοντας καθιέρωσης τέτοιων μέσων για ενημέρωση δεν απέχει παρά μερικούς μήνες, ακόμη και από χώρες όπως η Ελλάδα, καθώς το διαδίκτυο και ιδιαίτερο το ασύρματο διαδίκτυο, απέχουν μόλις ένα μικρό βήμα για να γίνουν παροχή κοινής ωφελείας.
Αλλά και το επάγγελμα απέχει μόλις ένα μικρό βήμα για να λειτουργήσει χωρίς ρυθμίσεις, χωρίς σύνορα, χωρίς συνδικαλιστική κάλυψη, χωρίς ασφάλιση, ανεξέλεγκτα.

Σημειώσεις για την έννοια του τύπου: Ο συνταγματικός νομοθέτης δε δίνει κάποιο ορισμό για τον «τύπο». Η λέξη τύπος παράγεται από το ρήμα τύπτω, που σημαίνει κτυπώ. Τύπος γενικότερα σημαίνει το αποτύπωμα, το ίχνος. Ο όρος υπό το ισχύον Σύνταγμα χρησιμοποιείται με δύο έννοιες: την υποκειμενική και την αντικειμενική.
Σύμφωνα με την υποκειμενική έννοια, τύπος είναι το υποκείμενο της παραγωγής των εντύπων. Μ’ αυτό το νόημα χρησιμοποιείται ο όρος «τύπος» στο άρθρο 14 παρ. 2 του Συντάγματος όπου ορίζεται ότι ο τύπος είναι ελεύθερος.
Όσον αφορά στην αντικειμενική έννοια, την οποία χρησιμοποιεί το Σύνταγμα στο άρθρο 14 παρ. 1 (τύπος ως μέσο έκφρασης ιδεών) τύπος είναι το προϊόν του τύπου με υποκειμενική έννοια. Επομένως αν σύμφωνα με την υποκειμενική έννοια τύπος είναι η εφημερίδα, το περιοδικό κ.λ.π. κατά την αντικειμενική έννοια τύπος είναι το φύλλο εφημερίδας, το τεύχος του περιοδικού κ.λ.π.
Σύμφωνα με την αντικειμενική έννοια ο τύπος συντίθεται από τα εξής χαρακτηριστικά:
α) τύπος είναι το υλικό αντικείμενο, το προϊόν. Λέγοντας όμως υλικό αντικείμενο δεν εννοούμε μόνο το χαρτί αλλά οποιαδήποτε ύλη, όπως για παράδειγμα το δέρμα.
β) Αυτό το υλικό αντικείμενο θα πρέπει να έχει παραχθεί από μέσο μαζικής παραγωγής, χωρίς να μας ενδιαφέρει ο αριθμός των τελικά παραχθέντων προϊόντων. Επομένως δεν εντάσσονται στην προστασία του άρθρου 14 του Συντάγματος τα χειρόγραφα, δεδομένου ότι η πηγή παραγωγής δεν έχει την ικανότητα τύπωσης μεγάλου αριθμού όμοιων αντιτύπων.
γ) Αδιάφορη είναι επίσης και η συγκεκριμένη ειδική μέθοδος παραγωγής. Εκείνο που μας ενδιαφέρει μόνο είναι η δυνατότητα μαζικής αναπαραγωγής.
δ) Η μορφή του περιεχομένου του εντύπου μας είναι, επίσης, αδιάφορη. Ο μόνος περιορισμός είναι ότι για να πρόκειται περί τύπου θα πρέπει το περιεχόμενο αυτό να γίνεται άμεσα αντιληπτό με την αίσθηση της όρασης. Επομένως στην έννοια του τύπου υπάγονται τα κείμενα, οι φωτογραφίες και εν γένει οι παραστάσεις. Αντίθετα, δεν υπάγονται στην έννοια του τύπου οι αποτυπώσεις ήχων ή οι κασέτες μαγνητοφώνων γιατί σε αυτές τις περιπτώσεις δεν υπάρχει αναμετάδοση εικόνας.
ε)Προκειμένου αυτό το υλικό αντικείμενο να συνιστά τύπο πρέπει να περιέχει μήνυμα του οποίου να επιδιώκεται η διάδοση.
Στο πεδίο εφαρμογής, λοιπόν, του αρ. 14 του Συντάγματος εντάσσεται κάθε έντυπο το οποίο ενσωματώνει έκφραση γνώμης.
Ορισμός της έννοιας του τύπου δίνεται επίσης και στο αρ. 1 εδ.1 του Α.Ν.1092/1938 «περί τύπου»: «Τύπος και έντυπο», εφ’ ων εφαρμόζονται οι διατάξεις του.

1 Βλ. Δημητρόπουλος Α, Συνταγματικά Δικαιώματα, Ειδικό μέρος, παραδόσεις συνταγματικού δικαίου, Αθήνα 2005, σελ 237επ.
2 Βλ. πάντως Δαγτόγλου, ατομικά δικαιώματα, 1989, σελ 472:΄΄ Έντυπο είναι κάθε κείμενο, κάθε όχι απλώς διακοσμητική εικαστική παράσταση, κάθε εγγραφή μουσικού έργου με κείμενο ή επεξηγήσεις και κάθε ηχητικό αποτύπωμα απλού ή μελωδικού λόγου … διάδοση΄΄ νόμου τούτου είναι παν ό,τι εκ τυπογραφίας ή οιουδήποτε άλλου μηχανικού ή χημικού μέσου παράγεται εις όμοια αντίτυπα και χρησιμεύει εις πολλαπλασιασμόν ή διάδοσιν χειρογράφων, εικόνων, παραστάσεων μετά ή άνευ σημειώσεων ή μουσικών έργων μετά κειμένου ή επεξηγήσεων ή φωνογραφικών πλακών» Όπως παρατηρούμε, σ’ αυτό τον ορισμό ταυτίζεται (όχι ορθά κατά τον Κονταξή) η έννοια του τύπου με την έννοια του εντύπου. Η τελευταία όμως αυτή έννοια είναι περιορισμένη και αναφέρεται μόνο στις εφημερίδες και τα έντυπα πολιτικού περιεχομένου. Αντίθετα, τόσο στο άρθρο του συγκεκριμένου νόμου, όσο και στο Σύνταγμα, ο όρος ‘’τύπος’’ πρέπει να νοηθεί με την ευρύτερη δυνατή έννοια.

Written by gr.mme.observer

8 Μαρτίου 2009 στις 7:40 μμ

Αρέσει σε %d bloggers: