New Media στην Ελλάδα

Τεκμηρίωση για τα Μέσα Ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή (και όχι μόνο…)

Η μετάλλαξη των ελληνικών ΜΜΕ

[του Βασίλη Βασιλόπουλου] Θεωρώντας ότι η δημόσια συζήτηση για τα προσωπικά ιστολόγια και εν γένει τα «κοινωνικά μέσα», ευτυχώς, έχει ξεκινήσει για τα καλά, θα καταθέσω ορισμένες σκέψεις ελπίζοντας να συμβάλω στο διάλογο.

Ένα πρώτο ερώτημα που πρέπει να απαντήσει κανείς, είναι το εάν τα blogs και οι άλλες μορφές διαδραστικών New Media (αλλά και τα social media όταν χρησιμοποιούνται για ενημέρωση), είναι Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, σύμφωνα με το νόμο, όταν συμπεριφέρονται ως ΜΜΕ, όπως π.χ. σαφέστατα συμβαίνει, όταν γίνεται διανομή ειδήσεων με τις ενημερωτικές ιστοσελίδες των παραδοσιακών Μέσων.

Στην περίπτωση αναγνωρίζονται ως ΜΜΕ, εμπίπτουν στο νόμο περί τύπου, με τα αντίστοιχα δικαιώματα (π.χ. διαπίστευση συντακτών, κίνητρα περιφερειακών μέσων κ.λπ.) και υποχρεώσεις (ασφαλιστικές και φορολογικές εισφορές, δεοντολογία), ενώ δικαιούνται πρόσβασης και στην κρατική διαφήμιση.

Στην αντίθετη περίπτωση, δεν μπορούν να δικάζονται με το νόμο περί τύπου για τις υποθέσεις συκοφαντικής δυσφήμισης, δεν είναι εταιρείες, δεν έχουν δικαιώματα, υποχρεώσεις και δεοντολογικούς κανόνες.

Παρουσιάζει πάντως ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι τα περισσότερα δημοφιλή blogs που προβάλλουν πληροφορίες και ειδήσεις με τον υπαινιγμό ότι πρόκειται για Μέσα Ενημέρωσης, παράλληλα ξορκίζουν τον κίνδυνο να τα αντιμετωπίζουν νομικά ως Μέσα Ενημέρωσης.

Με την πρώτη ματιά στην ελληνική πραγματικότητα βλέπει κανείς ότι σε όλες τις μηνύσεις για συκοφαντίες, οι υπεύθυνοι προσωπικών ή «προσωπικών» ιστοσελίδων, δικάζονται ως «εκδότες» με τον νόμο περί τύπου.

Δεύτερο σημείο που χρήζει σχολιασμού, είναι ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, παρανόμως και παρατύπως, δέχονται κρατική διαφήμιση, ενώ δεν υπάρχει ούτε εταιρεία ούτε λογιστήριο για να καταγραφεί η αυθαιρεσία.

Κανένας φορέας ελέγχου των υπουργείων Οικονομικών, Τύπου και Εργασίας, δεν δηλώνει αρμοδιότητα. Δεν πληρώνουν φόρους, δεν υποχρεώνονται σε κανόνες λειτουργίας, δεν αναγνωρίζεται τυχόν απασχόληση εργαζομένων. Κι ακόμη χειρότερα για τον ανταγωνισμό, κανείς δεν ψάχνει αν οι διαφημίσεις που δημοσιεύουν έχουν πληρώσει αγγελιόσημο.

Τρίτο σημείο σχολιασμού είναι ότι πολλά δημοσιεύματα σε blogs, συχνότατα αναδημοσιεύονται από αναξιόπιστα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, οδηγώντας την ενημέρωση σε ένα φαύλο κύκλο.

Εσχάτως, τα New Media έγιναν ο χώρος αποκλειστικής και χωρίς περιορισμούς, προεκλογικής προπαγάνδας. Οι συγκρούσεις αντιπάλων σε αυτό το χώρο, μέσα σε δευτερόλεπτα, αντηχούν σε τηλεοράσεις, ραδιόφωνα και εφημερίδες, ενώ η αναπαραγωγή είναι ζηλευτή ακόμη και από το ταχύτερο φωτοτυπικό μηχάνημα.

Προς επίρρωση, η σύγκρουση των blogers με τους κυβερνώντες της ΝΔ για χίλιους λόγους και τελευταία για την άρση του εμπάργκο στις δημοσκοπήσεις, φανερώνει ότι αυτό που βιώνουμε είναι η μετάλλαξη των ΜΜΕ.

Εάν φύγουμε λίγο από τη δική μας εμπειρία και δούμε μερικές αντίστοιχες στρεβλώσεις στο δυτικό κόσμο, τότε θα διώξουμε κάθε αμφιβολία για αυτή τη μετάλλαξη που συμβαίνει και στα δικά μας μέρη.

Τον περασμένο χρόνο το εβδομαδιαίο περιοδικό «Le Νouvel Οbservateur» αρχικά δημοσίευσε ένα SΜS, το οποίο φέρεται να απέστειλε ο πρόεδρος της Γαλλίας στην πρώην σύζυγό του και στη συνέχεια ζήτησε συγγνώμη.

Ο ραδιοφωνικός σταθμός Εurope 1 ανακοίνωσε από λάθος τον θάνατο συγγραφέα και παραγωγού της τηλεόρασης.

Οι δυο «ειδήσεις» είχαν δημοσιευτεί στο διαδίκτυο. Η εξήγηση που δόθηκε από τους υπευθύνους ήταν ότι φταίει η «υπερβολική πίεση» που ασκεί το Διαδίκτυο στη σύνταξη. Στην ουσία παραδέχονταν ότι το Διαδίκτυο βιώνεται από το χώρο της δημοσιογραφίας σαν μια ανταγωνιστική απειλή, ακόμη κι αν προς το παρόν είναι απλοί χρήστες, bloggers, ή ακόμη χειρότερα, «σχολιαστές».

Μένοντας δεμένοι με τη δημοσιογραφική τους ταυτότητα, αισθάνονται ότι «αντιστέκονται». Ωστόσο, όπως διαπιστώνει ένας αμερικανός blogger-δημοσιογράφος, ο Τζόσουα Μάρσαλ, το Ιnternet απειλεί πράγματι τους δημοσιογράφους, όχι όμως τη δημοσιογραφία.

Σήμερα πολλοί πιστεύουν στη «δημοσιογραφία των πολιτών» και εμφορούνται από την ιδέα ότι οι δημοσιογράφοι δεν είναι πλέον απαραίτητοι, αφού όλοι μπορούν να ανεβάσουν ειδήσεις στο Διαδίκτυο.

Σαφώς μπορεί ένας blogger να δημοσιεύσει μια φωτογραφία ή ένα σχόλιο στο Διαδίκτυο, αλλά δεν έχει ούτε την ικανότητα ή την πρόθεση, να διασταυρώσει την είδηση, να την ιεραρχήσει και να της δώσει «προστιθέμενη αξία», όπως σαφέστατα μπορεί ένας δημοσιογράφος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι χρήστες του Διαδικτύου μπορούν να δώσουν στα μέσα ενημέρωσης μια εξαιρετικά πολύτιμη πληροφόρηση, η οποία όμως για να μετεξελιχθεί σε «είδηση», χρειάζεται πολλά περισσότερα από το πάθος του απλού αναγνώστη.

Το μέλλον της δημοσιογραφίας σαφέστατα περνάει από το Διαδίκτυο και είναι διαδραστικό, οδηγώντας την ενημέρωση σε καινούργια μονοπάτια. Το σχόλιο που προκαλεί η αρχική γνώμη παίρνει γρήγορα τη μορφή επεξεργασμένης θέσης επί του ίδιου θέματος και όσο πιο πολλές απόψεις καταγράφει τόσες περισσότερες μεταβλητές ενσωματώνει. Το μελλοντικό πλεονέκτημα του δημοσιογράφου λοιπόν ίσως αποδειχθεί ο ιντερνετικός διάλογος με τον αναγνώστη. Διαρκής διαδραστικός διάλογος όπου ο παραγοντισμός, τα ίδια πρόσωπα, οι λίγες πηγές, οι λίγες μαρτυρίες θα αποτελούν εξόφθαλμα μειονεκτήματα της δημοσιογραφικής δουλειάς.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης τη μετάλλαξη και στις παραδοσιακές ειδικότητες των δημοσιογράφων, αφού τα New Media δεν μπορούν να αντιστοιχηθούν πλήρως με τα παραδοσιακά μέσα. Ενσωματώνουν κείμενο, ήχο, εικόνα και video, απαιτώντας από όσους τα χειρίζονται, αντίστοιχες δεξιότητες.

Σε αυτό το σημείο απαιτείται και η συμβολή των θεσμικών οργάνων, για να μπει μια τάξη είτε νομοθετικά είτε με κάποιον εκτελεστικό φορέα, στον τεράστιο χώρο αυθαιρεσίας – στον τρόπο που λειτουργεί η ενημέρωση στο διαδίκτυο.

* Ο Βασίλης Βασιλόπουλος είναι πολιτικός συντάκτης και εκλεγμένος εκπρόσωπος της Δημοσιογραφικής Ενότητας στην ΠΟΕΣΥ.

Written by gr.mme.observer

1 Οκτωβρίου 2009 στις 10:50 μμ

Αναρτήθηκε στις New Media

Tagged with

Αρέσει σε %d bloggers: