New Media στην Ελλάδα

Τεκμηρίωση για τα Μέσα Ενημέρωσης με ψηφιακή διανομή (και όχι μόνο…)

Τα διαδικτυακά ΜΜΕ και το αγγελιόσημο

[Β.Β.] Όπως αναγνωρίζουν οι νόμοι για το τι είναι ΜΜΕ και συνηγορούν οι άμεσα και έμμεσα αντιστοίχως οι γνωμοδοτήσεις Πετρόπουλου για την ΠΟΕΣΥ και Κρεμαλή για την IAB, το αγγελιόσημο θα έπρεπε να εισπράττεται και στις διαφημίσεις με τιμολόγιο από ιστοσελίδες που διανέμουν ή αναδιανέμουν δημοσιογραφική ύλη, είτε πρόκειται για κάθετες μονάδες επιχειρήσεων ΜΜΕ είτε για site, οι διαχειριστές των οποίων τα προσδιορίζουν ως ηλεκτρονικές εφημερίδες και web tv ή web radio ή όλα μαζί.

Η Πανελληνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών και η επιτροπή Νέων Τεχνολογιών έχει ολοκληρώσει μετά από πολύ μεγάλη προσπάθεια την τεκμηρίωση του θέματος με αποτέλεσμα να πείσει πρόσκαιρα την ηγεσία του υπουργείου Εργασίας (κάτι που δεν συνέβη επι κυβέρνησης Καραμανλή). Αυτό κατέστη δυνατό όταν η νεα κυβερνηση διαπίστωσε ότι λόγο λαθροτιμολογήσεων και απάτης εκδοτών και διαφημιστών διέφευγαν τεράστιοι πόροι από τα ασφαλιστικά ταμεία των Δημοσιογράφων. Για παράδειγμα ενας εκδότης αυθαιρετώντας διοτι δεν υπήρχε ρητή αναφορά σε νόμο για αγγελιόσημο στα new media, εμφάνιζε τα έσοδά του ως διαφημιστικό πακέτο για τον ιστότοπο της εφημερίδας ή του καναλιού του και ενθυλάκωνε το 20% αυτού του ποσού πλέον των νομίμων. Ετσι, εκατομμύρια ευρώ χάθηκαν την τελευταία 5ετία από το ΕΤΑΠ ΜΜΕ και τον ΕΔΟΕΑΠ.

Πρωτος το αναγνώρισε ο υφυπουργός Εργασίας Γιώργος Κουτρουμάνης ο οποίος ενέταξε το άρθρο 67 του ασφαλιστικού με μια διατύπωση όμως που μάλλον ακύρωνε την προσπάθεια να νομοθετηθεί το αγγελιόσημο και να ασφαλιστούν οι χιλιάδες ανασφάλιστοι εργαζόμενοι στα ενημερωτικά site. Μετά από παρασκήνιο που περιελάμβανε συναντήσεις του κ. Λοβέρδου με εκδότες – διαφημιστές και τον δεξιό υπηρεσιακό πρόεδρο της ΕΣΗΕΑ και επιμόνως από πλευράς υπουργού, όχι με την ΠΟΕΣΥ, η διάταξη αποσύρθηκε ολότελα με την ανεπίσημη αιτιολογία ότι οι ιδιοκτήτες των ΜΜΕ απαιτούσαν διαβούλευση. Αυτό προφανώς ήταν ωμός εκβιασμός.

Νίκησαν προσωρινώς οι εκδότες και οι διαφημιστές, αυτοί ακριβώς που με τα χειραγωγούμενα ΜΜΕ και τη θάλασσα ιδιωτικού και δημόσιου χρήματος που διαχειρίζονται, είχαν γίνει κόκκινο πανί προ μηνών για τον σημερινό πρωθυπουργό. Εχασαν οι δημοσιογράφοι. Δεν ασφαλίζονται στα ταμεία τους, δεν αμείβονται με βάση συλλογικές συμβάσεις, δεν καλύπτονται συνδικαλιστικά γιατί η ελίτ των ενώσεων παραμένει κλειστή συντεχνία, δεν εξασφαλίζονται τα ταμεία περίθαλψης και συνταξης του Τύπου και βεβαίως δεν ανοίγει μια προοπτική αξιοπρεπούς εργασίας στα portals.

Όμως οι δημοσιογρφάφοι θεωρούν προνομιακό τους πεδίο το διαδίκτυο. Και να γιατί.

Τα New Media στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ενταχθεί πλήρως εδώ και πολλά χρόνια στο κανονιστικό πλαίσιο της ενημέρωσης.

Το παράδειγμα της Σουηδίας είναι εντυπωσιακό, καθώς διαθέτει ένα μοντέρνο νομικό πλαίσιο που συνδυάζει την εποπτεία και την εγγύηση της ανεξαρτησίας του λόγου σε όσα ΜΜΕ εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του. Ένα πλαίσιο που μπορεί να γίνει παράδειγμα για την Ελλάδα.

Όπως σημειώνει από το 2008 στην ιστοσελίδα της η Σουηδική Αρχή Εποπτείας ΜΜΕ (rtvv), «το internet είναι μια νέα μορφή media.

Σύμφωνα με τους κανονισμούς [database rule of the fundamental law, the Freedom of Expression Act (Chapter 1, article 9)] πρέπει να ορίζεται ένας υπεύθυνος «κατά νόμο» (εκδότης) και να πιστοποιείται από την πολιτεία. Η πιστοποίηση δίνει την απαραίτητη συνταγματική προστασία και εγγυάται την ελευθερία του λόγου (οι αρχές δεν επιτρέπεται να λογοκρίνουν το περιεχόμενο που υπάγεται στο πεδίο της συνταγματικής προστασίας). Με την πιστοποίηση ενημερώνεται η Αρχή Ελέγχου Ραδιοφώνου και Τηλεόρασης (κάτι σαν το δικό μας ΕΣΡ με πρόσθετες αρμοδιότητες από την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων).

Ο κατά νόμο υπεύθυνος είναι το πρόσωπο που ευθύνεται για το εκπεμπόμενο υλικό και το περιεχόμενο αυτό πρέπει να φυλάσσεται για 6 μήνες.

Πολλοί στην Ελλάδα εκτιμούν ότι η «πρόχειρη» ερασιτεχνική δημοσιογραφία των ελεύθερων ιστολογίων είναι της «μόδας» αλλά οι χρήστες έχουν την ευθύνη για την κακή ποιότητα και την έλλειψη δεοντολογίας. Η αλήθεια είναι ότι η ευθύνη για την προτίμηση των χρηστών στην έγκαιρη παρά στην έγκυρη ενημέρωση, η παντελής έλλειψη κανονιστικού πλαισίου, η δυσκολία προσαρμογής των παραδοσιακών μέσων στη νέα εποχή, η ανωνυμία που γίνεται χείμαρρος χυδαιότητας στα blogs, ανήκει σαφώς στην πολιτεία, στους εκδότες και τους δημοσιογράφους, αλλά και στους διαφημιστές και στους διαφημιζόμενους. Για παράδειγμα στην ελληνική εκδοχή των new media δυο μόνο brands μπορούν διαφημιζόμενα σε ένα site να ντύνουν τον γυμνό από δεοντολογία εκδότη του και να τον ανεβάζουν στα ύψη της επισκεψιμότητας.

Το σημαντικότερο όμως, είναι στη νέα αυτή εποχή να ακολουθηθεί ένα μοντέλο όπως το Σουηδικό και να συμφωνήσουν ολοι οι εμπλεκόμενοι στο χώρο της πληροφορίας ότι η αξία της υπογραφής σε όλα τα ΜΜΕ θα ξαναδώσει τη χαμένη ζωντάνια στα έντυπα, θα προσαυξήσει την αξία ενός ειδησεογραφικού site και θα αφυπνίσει το ενδιαφέρον επενδυτών και πολιτών για το νέο πεδίο λειτουργίας της δημοσιογραφίας. Θα οδηγήσει σίγουρα σε μια πιο αποκαλυπτική δημοσιογραφία. Θα προστατεύσει τη δημοκρατία και την πολυφωνία. Θα σπάσει κάθε προσπάθεια χειραγώγησης του δημοσιογράφου.

Οι δημοσιογράφοι δεν φοβούνται το ίντερνετ όπως θεωρούν κάποιοι και καλό θα είναι να μην παραγνωρίζει κανείς ότι ομιλούμε για την επαγγελματική κατηγορία ανθρώπων ιδιαίτερα εξοικειωμένων με την τεχνολογία που μάλιστα πιστεύουν ότι μπορούν μέσα από το WEB να ξαναχτίσουν την καριέρα τους. Γιαυτό επιδιώκουν την με κίνητρα ενίσχυση των new media όπως επιδοτήσεις( για καλύτερα site και πολύγλωσσα) και φοροαπαλλαγές ( επαναπροσδιορισμός όλων των επιβαρύνσεων με γνωμονα το δημόσιο συμφέρον), εκλογικευμένη διαφημιστική δαπάνη μεν, αγγελιόσημο δε, την ρύθμιση της λειτουργίας τους και την πλήρη ένταξή τους στον οικονομικό κύκλο που εφάπτεται της παραγωγής και διανομής δημοσιογραφικής ύλης (πχ κρατική διαφήμιση) χωρίς μεσολάβηση των media shops.

Τα παραπάνω σαφώς και δεν αφορούν όσα blogs και προσωπικά ιστολόγια δεν ενδιαφέρονται να πιστοποιηθούν σαν ΜΜΕ, κάτι που φαίνεται και από τη δόση μεγαλομανούς ανοησίας με την οποία σχολιάζουν το μείζον αυτό ζήτημα για το επάγγελμα και τις ζωές χιλιάδων δημοσιογράφων.

Αρέσει σε %d bloggers: